Annemieke Zwanenburg vertelt over eenzame uitvaarten

Een ‘eenzame uitvaart’ gun je niemand. Toch krijgt onze uitvaartonderneming ‘De Zwaan Uitvaarten’ een paar keer per jaar een melding van een in eenzaamheid overleden mens. Thuis dood gevonden of overleden in een verpleeghuis of hospice zonder naasten of verwanten. Dan ben je ineens uitvaartbegeleider én maatschappelijk werker.

Zo was er de zoon, die vanwege een gevangenisstraf zijn vereenzaamde vader uit het oog was verloren. Dankzij onze interventie kon hij tóch onder begeleiding afscheid van zijn vader nemen. Dat geeft ons grote voldoening. Eén moment staat ons nog helder voor ogen: in het rouwcentrum haalt de zoon uit zijn broekzak een brief tevoorschijn en vraagt of wij die willen voorlezen voor hem en zijn vader. Hij kan het even niet. Dit voor elkaar krijgen is alle inspanning dubbel en dwars waard.

Soms – maar niet altijd – is de eenzaam overledene een dakloze of verslaafde, die door een kring van hulpverleners zo goed mogelijk op de been is gehouden. Met een beetje zoeken en rondvragen blijken er toch vaak kameraden te vinden te zijn. En ook al is er geen geld, met creativiteit en goede wil van iedereen is een passend en respectvol afscheid heel goed mogelijk. In plaats van een rouwkaart wordt er een A4tje in het buurthuis opgehangen. En koffie of thee hoef je echt niet altijd te regelen, dat nemen ze zelf mee of de uitvaartlocatie is bereid de koffie kosteloos te schenken. Of die keer dat een medewerker van de daklozenopvang geregeld had dat er voor iedere aanwezige een roos was die bij het graf gelegd kon worden. Een straatpastor die een vergeelde foto van de ouders van de dakloze uit zijn tas heeft opgevist en die liefdevol bij de overledene in de kist legt. Er worden verhalen gedeeld over nu en over vroeger en aan het eind van de samenkomst is zo’n ‘eenzame uitvaart’ een warm bad geworden. En de eenzame overledene wordt weer een mens van vlees en bloed. Eenzaam overlijden, het kan gebeuren, maar dat betekent lang niet altijd een eenzame uitvaart.

Voor de echte ‘eenzame uitvaart’ zijn er dichters, die speciaal voor deze overledene een gedicht maken en het komen voorlezen op de uitvaart.